Duurzaam omgaan met erfgoed: leden van Monumentenwacht aan het woord (3)
Hoe kunnen we op een duurzame manier zorgen voor ons erfgoed, met aandacht voor onze planeet, maar ook rekening houden met de erfgoedwaarde en historiek van een gebouw? Monumentenwacht gaat in gesprek met eigenaars van historische panden, die hun ervaringen delen over duurzaamheid en erfgoedzorg.
Robin en Ellen zijn de trotse eigenaars van het 18de-eeuwse Hof van Seghers aan de oevers van de Vliet, aan de Kleine Amer in Puurs-Sint-Amands. Hier legden binnenschepen aan om hun lading steenkolen te lossen. Van deze handelsactiviteiten is vandaag weinig overgebleven maar de idyllische omgeving en de prachtige hoeve en dwarsschuur zijn bewaard gebleven en werden in 1998 beschermd als monument.
Robin en Ellen kochten de site in 2020 en spendeerden vijf toegewijde jaren aan de restauratie ervan. Wij gingen op bezoek voor een gesprek over herwaarderen, bewaren en vooral veel zelf doen.
In 2020 zijn jullie lid geworden van Monumentenwacht en in 2021 hebben jullie een eerste (bouwkundige) inspectie laten uitvoeren. Was dit een voorbereiding op het restauratieproject?
"Het huis was voordien eigendom van een familie die al eeuwenlang op de Kleine Amer woonde. Onze buurman is een telg van die familie en woont nog steeds naast ons. Bij de aankoop van het Hof van Seghers gaf hij ons een map vol documentatie. Daarin zat een rapport van Monumentenwacht en enkele brochures over glas-in-lood, natuursteen enzovoort. Die map was het vertrekpunt om ons te verdiepen in de voorgeschiedenis van de site. De documentatie van Monumentenwacht trok de aandacht door de nuttige en praktische informatie. We zijn dan ook heel snel lid geworden van Monumentenwacht en het rapport hebben we gebruikt voor de opmaak van het beheersplan."
Wat was jullie belangrijkste drijfveer bij de restauratie?
"Toen de hoeve te koop stond en we kwamen kijken, waren we direct verliefd op de site en de geschiedenis die erbij hoort. We zijn de eerste ‘nieuwe’ eigenaars nadat er zeven generaties lang dezelfde familie gewoond heeft. We nemen graag onze verantwoordelijkheid om deze plek in ere te herstellen en zien het als onze taak om dit stukje erfgoed op een duurzame manier door te geven aan volgende generaties. We zijn erg trots dat we hier mogen wonen!"
Hoe hebben jullie het karakter van het pand weten te behouden?
"De hoeve is aan de binnenkant grondig verbouwd geweest in de laatste decennia. We hebben deze toevoegingen zo veel mogelijk verwijderd om terug ruimte te maken voor de oorspronkelijke historische materialen als die er nog waren. We hebben gewerkt met ecologische bouwmaterialen om de eigenschappen van die historische materialen, zoals baksteenmetselwerk en leembezetting, zo veel mogelijk te benaderen."
Welke ingrepen hebben het grootste verschil gemaakt?
"Op vlak van ons comfort heeft het isoleren van het dak, de vloeren en de installatie van de vloerverwarming het grootste verschil gemaakt. De muren van de hoeve zijn dikke bakstenen muren en je merkt de enorme thermische inertie van die muren."
Hoe vonden jullie de geschikte vakmensen?
"Het was erg moeilijk om aannemers te vinden. Grote bedrijven gespecialiseerd in restauratie wilden er niet aan beginnen omdat we te klein waren, en voor aannemers die geen ervaring hebben in restauratie, kregen we als reactie dat het te complex was. Het was dus een hele zoektocht om bij een geschikte aannemer terecht te komen en uiteindelijk hebben we ook veel zelf gedaan."
Zijn er ‘quick wins’ die jullie zouden aanraden aan andere eigenaars en beheerders?
"Het schrijnwerk is niet oorspronkelijk maar was wel kwalitatief en nog in goede staat. Het kreeg een nieuwe verflaag, werd luchtdicht gemaakt tussen muurwerk en schrijnwerk en er werd kierdichting voorzien met nieuwe raamrubbers. Dit maakt een enorm verschil."
Wat is de grootste les uit dit hele project?
"Je kan veel zelf, veel meer dan je denkt. In het begin van het project hadden we het idee dat we met drie kleine kinderen niet veel tijd zouden hebben om zelf mee te werken aan de restauratie. Maar we hebben veel meer zelf aangepakt dan we oorspronkelijk in gedachten hadden. Werken duurden langer dan voorzien en het ging niet vooruit zoals we dat wilden. Op een bepaald moment is er een soort kantelpunt gekomen: we nemen zelf het heft in handen en steken de handen uit de mouwen!"
Bedankt voor dit inspirerende gesprek!