In de kijker: Sint-Genovevakerk Zepperen

De Sint-Genovevakerk te Zepperen is een kruisbasiliek in demergotiek, met een romaanse westtoren uit de 12de eeuw. In de zuiderkruisbeuk werden in 1898 laatgotische muurschilderingen ontdekt. De kerk is beschermd sinds 1935 en Richard Knapen en de andere leden van de kerkfabriek Sint-Genoveva zetten zich 100% in voor een goed beheer en onderhoud van de kerk.

Reeds rond ca. 650 moet er in Zepperen al een gebedshuis gestaan hebben dat toegewijd was aan Genoveva van Parijs. Rond die tijd ontmoet Trudo, stichter van de abdij en stad Sint-Truiden, in Zepperen de heilige bisschop Remaclus en wordt het bestaan van de kerk vermeld in de Vita Sancti Trudonis. Trudo ging als jonge knaap bidden in de kerk en de bisschop Remaclus, zijn geestelijke leider, stuurde hem van daaruit naar Metz op priesterstudies. Daarna keerde hij terug om in Sint-Tuiden de abdij op te stichten.
De kerk was in het Ancien Régime een enclave van Sint-Servaaskapittel van Maastricht. Dit was in tegenstelling tot de andere kerken in de buurt, die afhankelijk waren van het prinsbisdom Luik. Daardoor is de Sint-Genovevakerk, in vergelijking met dorpen van dezelfde grootte als Zepperen, een grote, ruime en rijkelijk geornamenteerde kerk.

Richard Knapen maakt sinds 1983 deel uit van de parochieraad. In 1987 werd hij lid van de kerkfabriek en sinds 1988 volgt hij als penningmeester mee het onderhoud van de kerk op. De kerkfabriek neemt zijn verantwoordelijkheid voor het onderhoud van de kerk zeer goed op en heeft een onderhoudscontract met een sociaal tewerkstellingsproject uit Ulbeek. Eén van hun diensten is een poetsploeg voor het maandelijks onderhoud van kerken. Daarnaast is er ook een kosteres voor dagelijks onderhoud en ook Richard Knapen komt zelf dagelijks langs om de kerk te openen en even de ronde te doen om te kijken of alles in orde is.
Reeds voor dhr. Knapen betrokken was bij het kerkbestuur werd er een masterplan opgesteld voor een gefaseerde restauratie. In fase I werd de torenspits gestabiliseerd. In fase II werd de toren zelf aangepakt. Fase III hield de restauratie van het dak en de bovendakse gevels in. En nu is een dossier ingestuurd voor fase IV: de restauratie van de gevels en de glasramen en beveiliging tegen bliksem, brand en inbraak. Ook de muurschilderingen en schilderijen werden bij het masterplan niet uit het oog verloren. Voor dit masterplan wordt er beroep gedaan op restauratiepremies die 80% van de werken subsidiëren. Daarbij steekt de kerkfabriek veel tijd in het opstellen van goede dossiers.

De kerkfabriek is lid van Monumentenwacht sinds eind 1992 en was daarbij één van de eerste leden van Monumentenwacht Limburg. Op regelmatige basis vinden er dan ook inspecties plaats door de monumentenwachters van Limburg. De rapporten van Monumentenwacht vindt Richard Knapen zeer degelijk en de monumentenwachters hebben een goede kennis van zaken. Zo werd tijdig schade aan de goten vastgesteld. Wat de kerkfabriek ook reeds zinvol kon gebruiken, was een inspectie vóór het opleveren van de restauratiewerken.
Een mooi verhaal is dat van de geblokkeerde torenhaan. De oorspronkelijke kogellager met 1 kogel, die ervoor zorgde dat de haan meedraaide met de richting, werd tijdens een restauratie vervangen door een vernuftiger systeem met een kogellager met meerdere kogeltjes. Deze was echter niet afgedekt tegen vocht en al vrij snel was de torenhaan geblokkeerd. Monumentenwachter van dienst nam een kijkje, probeerde het nog te redden met wat smeersel, maar de haan zat muurvast. De kerkfabriek liet dan een hoogtewerker komen, de haan werd van de toren gehaald en door een smid in het dorp hersteld met een kogellager gelijkaardig aan de oorspronkelijke. De haan draait nu weer lustig mee met de wind.

De goede samenwerking met Monumentenwacht mag ook blijken uit de toestemming voor Monumentenwacht Limburg om klimtraining te houden op de kerk. Monumentenwachters kunnen immers niet overal met ladders of trappen komen. Soms komt daar ook touwenwerk aan te pas. En die touwtechnieken moeten ook geregeld ingeoefend worden om veilig te kunnen werken. Zo stond de kerkfabriek ook nog eens mee in voor de veiligheid van onze mensen!

In de toekomst hoopt Richard Knapen nog mee te zorgen voor de afwerking van het masterplan. En ook bij het toekomstig onderhoud hoopt hij kort op de bal te blijven spelen. Net zoals Monumentenwacht is hij van mening: “Beter voorkomen dan genezen”. En aan een grote kerk als Zepperen komt heel wat onderhoud kijken. Werk dat stuk voor stuk het engagement en de tijd van vrijwilligers vraagt. Het dagelijks onderhoud en beheer van een kerk is een heel serieuze opdracht voor kerkfabrieken. Er komt heel wat bij kijken, niet alleen qua tijdsinvestering en engagement, maar ook het beheren van budgetten is noodzakelijk. En niet altijd krijgen zij hiervoor de erkenning en waardering die ze verdienen. De hoed af én een pluim voor deze kerkfabriek! Ze mag in de kijker worden gezet!